ค่าไฟที่เป็นธรรม รัฐต้องแก้ที่โครงสร้าง

ขณะที่ค่าไฟเป็นภาระของครัวเรือนและภาคธุรกิจ ภาครัฐกำลังพูดถึงหลายมาตรการเพื่อบรรเทาปัญหาเฉพาะหน้า อย่างการช่วยค่าไฟในกลุ่มผู้ใช้ไม่เกิน 200 หน่วย

แต่คำถามสำคัญคือ นี่เป็นการแก้ปัญหาค่าไฟอย่างยั่งยืนแล้วหรือยัง?

เพราะหากการลดค่าไฟ เป็นเพียงการดึงรายได้หรือกำไรจากหน่วยงานหนึ่งมาอุดหนุนประชาชนชั่วคราว ปัญหาก็ยังอยู่เหมือนเดิม สุดท้ายค่าไฟอาจถูกลงได้เพียงช่วงสั้นๆ แต่ระบบพลังงานยังไม่เปลี่ยน รัฐยังเน้นกำไร และประชาชนยังต้องแบกรับค่าไฟที่ถูกบวกส่วนต่างหลายทอดเหมือนเดิม

โจทย์ที่ควรถูกพูดถึงมากกว่า คือหน่วยงานด้านไฟฟ้าที่ทำหน้าที่บริการสาธารณะ ควรแสวงหากำไรจากส่วนต่างค่าไฟของประชาชนมากแค่ไหน?

หากเป้าหมายคือการทำให้ค่าไฟถูกลงจริง รัฐควรกล้าทบทวนโครงสร้างกำไรที่อยู่ตรงกลางของระบบจำหน่ายไฟฟ้า หรือ กฟภ.-กฟน.ให้โปร่งใส และสอดคล้องกับภารกิจบริการสาธารณะ ไม่ใช่ปล่อยให้ประชาชนจ่ายค่าไฟแพง แล้วค่อยนำกำไรบางส่วนกลับมาช่วยในภายหลัง เพราะนั่นไม่ใช่การแก้โครงสร้าง แต่เป็นเพียงการหมุนเงินในระบบเดิม

ทางออกที่สำคัญไม่แพ้กันคือ รัฐต้องเปิดทางให้ประชาชนและภาคธุรกิจ “ผลิตพลังงานใช้เอง” ได้มากขึ้น

โซลาร์บนหลังคาบ้าน โรงงาน โรงแรม โรงเรียน หรือธุรกิจต่างๆ ไม่ใช่แค่อุปกรณ์ประหยัดค่าไฟแต่คือโครงสร้างพื้นฐานพลังงานรูปแบบใหม่ที่ช่วยลดการพึ่งพาไฟจากระบบส่วนกลาง ลดภาระค่าไฟระยะยาว และทำให้ผู้ใช้ไฟมีอำนาจจัดการต้นทุนพลังงานของตัวเองมากขึ้น

ดังนั้น นโยบายโซลาร์ภาคประชาชนและภาคธุรกิจจึงไม่ควรถูกจำกัดให้เล็กเกินไป ถ้าบ้านขนาดใหญ่ ธุรกิจ SME หรือโรงงานขนาดกลางมีศักยภาพติดตั้งมากกว่า 5 kW และสามารถผลิตไฟใช้เองหรือส่งไฟส่วนเกินกลับเข้าระบบได้ ก็ควรมีหลักเกณฑ์ที่เปิดกว้างและเป็นธรรมมากขึ้น รวมถึงควรมีมาตรการสนับสนุนด้านเงินทุน ภาษี และขั้นตอนอนุญาตที่ง่ายพอให้คนลงทุนได้จริง

เพราะทุกหลังคาที่ผลิตไฟได้ด้วยโซลาร์ คือการลดต้นทุนประเทศในระยะยาว ให้ไทยเดินหน้าไปสู่ระบบพลังงานที่กระจายตัว ยืดหยุ่น และเป็นธรรมมากขึ้น

สำหรับ NEPS เราเชื่อว่าค่าไฟที่ถูกลงอย่างยั่งยืน ไม่ได้เกิดจากการอุดหนุนเป็นครั้งคราว แต่เกิดจากการออกแบบระบบพลังงานที่ทำให้ผู้ใช้ไฟสามารถพึ่งพาพลังงานของตัวเองได้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ และอนาคตพลังงานของประเทศไทยควรเป็นอนาคตที่ประชาชนและภาคธุรกิจมีสิทธิเป็นเจ้าของพลังงานของตัวเองได้มากที่สุด