เมื่อโรงไฟฟ้ากระจายตัวบนหลังคาบ้านทั่วประเทศ

ทำความรู้จัก Virtual Power Plant โครงสร้างเปลี่ยนอนาคตของพลังงาน

โซลาร์ช่วยลดค่าไฟให้บ้านของคุณ แต่จะเกิดอะไรขึ้นถ้าบ้านนับพันนับหมื่นสามารถ "จับมือกัน" รวมพลังส่งไฟฟ้าที่เหลือใช้กลับไปช่วยขับเคลื่อนประเทศได้?

นี่ไม่ใช่พล็อตหนังไซไฟ แต่คือสิ่งที่เรียกว่า "Solar VPP" (Virtual Power Plant) หรือ โรงไฟฟ้าเสมือนจริง เทคโนโลยีโครงข่ายพลังงานอัจฉริยะที่จัดการโดยรัฐ และได้เข้ามาปฏิวัติวงการพลังงานแล้วในหลายประเทศตอนนี้

โครงข่าย VPP จะจัดการพลังงานที่รวบรวมจากแหล่งผลิตไฟฟ้าขนาดเล็กจำนวนมากที่กระจัดกระจายอยู่ตามบ้านเรือนหรืออาคารต่าง ๆ (เช่น โซลาร์รูฟท็อป และโซลาร์แบตเตอรี่) มาเชื่อมต่อและบริหารจัดการผ่านระบบซอฟต์แวร์อัจฉริยะของรัฐ เสมือนเป็น "โรงไฟฟ้าขนาดใหญ่โรงหนึ่ง" ช่วยลดภาระของโรงไฟฟ้าหลัก และตอบสนองต่อความต้องการใช้ไฟฟ้าที่ผันผวนได้รวดเร็วกว่าโรงไฟฟ้าปกติ

ระบบ VPP จะใช้เทคโนโลยี IoT (Internet of Things) และ AI เข้ามาควบคุมร่วมกับการพยากรณ์อากาศ ด้วยหลักการ Aggregation (การรวมกลุ่ม) รวบรวมไฟฟ้าส่วนเกินจากบ้านนับหมื่นหลังที่ติดตั้งโซลาร์เซลล์และแบตเตอรี่ เข้าสู่ระบบ Smart Control (การควบคุมอัจฉริยะ) ซึ่งจะคำนวณว่าเวลาใดที่โครงข่ายไฟฟ้าส่วนกลางมีความต้องการใช้ไฟสูง (Peak Load) และสั่งการให้ปล่อยไฟจากแบตเตอรี่ที่เก็บไว้เข้าสู่ระบบพร้อมกัน

ในส่วนของบ้านหรืออาคารเจ้าของระบบ จะได้ประโยชน์จากการขายไฟฟ้าส่วนเกินเข้าสู่ระบบได้ในราคาดี หรือในทางกลับกันคือช่วยลดค่าไฟได้เต็มเม็ดเต็มหน่วย ในขณะที่ประเทศจะพึ่งพาโรงไฟฟ้าฟอสซิลน้อยลง บริหารจัดการพลังงานสะอาดได้มีประสิทธิภาพ และดีต่อโลกมากขึ้น

ออสเตรเลีย ซึ่งเป็นผู้นำด้านนี้อย่างชัดเจน สามารถใช้ระบบ VPP จากแบตเตอรี่บ้านของประชาชนเข้ามากู้วิกฤตระบบโครงข่ายไฟฟ้ารวนได้อย่างน่าทึ่ง ขณะที่ในสหรัฐอเมริกาในบางรัฐ ยักษ์ใหญ่อย่าง Tesla หรือ Sunrun ก็เปิดโอกาสให้เจ้าของบ้านสร้างรายได้จากการขายไฟกลับเข้าสู่ระบบในช่วงที่เกิดคลื่นความร้อน (Heatwave) ส่วนในเยอรมนีและจีน VPP ก็เริ่มกลายเป็นกระดูกสันหลังใหม่ที่ช่วยลดการพึ่งพาโรงไฟฟ้าฟอสซิลไปได้มหาศาล

ญี่ปุ่น และ เกาหลีใต้ เริ่มมีการทดสอบ VPP ในระดับเมือง เพื่อเตรียมพร้อมลดการพึ่งพาโรงไฟฟ้าฟอสซิล ในขณะที่ บราซิล และ โคลอมเบีย ก็เริ่มมีโครงการนำร่องแล้วเช่นกัน

ปฏิเสธไม่ได้ว่า Solar VPP คือหนึ่งในภาพอนาคตที่ชัดเจนของการ "กระจายอำนาจพลังงาน" กลับสู่มือประชาชนอย่างแท้จริง แต่อะไรก็เกิดขึ้นได้ หากภาครัฐจริงใจที่จะมอบประโยชน์ต่อประเทศและประชาชน