เมื่อโซลาร์ประชาชน กำลังดิสรัปโครงสร้างการไฟฟ้า

แต่ "กลุ่มไดโนเสาร์" ไม่อยากให้เรากระจายอำนาจทางพลังงาน

วันนี้เราไม่ต้องรอคอยกระแสไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าส่วนกลางเพียงอย่างเดียว เพราะนี่คือยุค "Decentralized Energy" หรือการกระจายอำนาจทางพลังงานที่ทุกหลังคาบ้านสามารถกลายเป็นโรงไฟฟ้าได้ด้วยตัวเอง นี่คือการดิสรัปชั่นครั้งใหญ่ที่สั่นคลอนโครงสร้างผูกขาดที่เคยเป็นมานับทศวรรษ

ทำไม "โซลาร์ภาคประชาชน" ถึงทรงพลัง?

ในอดีต เราถูกทำให้เชื่อว่าการผลิตไฟฟ้าเป็นเรื่องไกลตัวและซับซ้อน แต่เทคโนโลยีโซลาร์เซลล์ในปัจจุบันได้พิสูจน์แล้วว่า ประชาชนสามารถ พึ่งพาตัวเองได้จริง นี่คือการเปลี่ยนผ่านเชิงอำนาจเศรษฐกิจ

• จากผู้ซื้อเป็นผู้ขาย : จากเดิมที่เราเป็น "Consumer" ต้องยอมรับราคาค่าไฟตามที่รัฐประกาศ (ซึ่งปัจจุบันพุ่งสูงถึงหน่วยละ 5 บาท) วันนี้เราได้กลายเป็น "Prosumer" ที่ผลิตไฟเอง ใช้เอง ขายเอง และบริหารจัดการต้นทุนชีวิตได้เอง
• การล็อกต้นทุนพลังงาน : ในขณะที่โครงสร้างการไฟฟ้าแบบเดิมผันผวนตามราคาเชื้อเพลิงโลก แต่ระบบโซลาร์เซลล์ส่วนบุคคลคือการล็อกค่าไฟให้คงที่ไปอีก 25-30 ปี เป็นการเอาชนะเงินเฟ้อพลังงานอย่างเบ็ดเสร็จ
• โครงข่ายอัจฉริยะในมือคุณ : เทคโนโลยีอย่าง “โรงไฟฟ้าเสมือน” หรือ Virtual Power Plant (VPP) และระบบแบตเตอรีอัจฉริยะ กำลังจะทำให้ภาครัฐต้องปรับตัวขนานใหญ่เพื่อรองรับพลังงานจากภาคประชาชนไม่ช้าก็เร็ว

อนาคตมาถึงแล้ว... แต่ทำไม "กลุ่มไดโนเสาร์" ถึงไม่อยากให้พลังงานกระจายสู่จากมือประชาชน หากมองในมุมโครงสร้างอำนาจและเศรษฐกิจ เราจะพบเหตุผลที่หน่วยงานภาครัฐและผู้กำหนดนโยบายบางกลุ่มอาจไม่ต้องการให้การเปลี่ยนผ่านนี้เกิดขึ้นเร็วเกินไป

• การสูญเสียรายได้จากการผูกขาด : โครงสร้างการไฟฟ้าเดิมอยู่ได้ด้วยการขายหน่วยไฟฟ้า และล็อกกำไร ยิ่งประชาชนพึ่งพาตัวเองมากเท่าไหร่ รายได้มหาศาลที่เคยไหลเข้าสู่รัฐวิสาหกิจก็จะลดลงเท่านั้น อาจเท่ากับการดึงเงินออกจากกระเป๋าของผู้คุมกฎโดยตรง
• กลัวสินทรัพย์ค้างทิ้ง : รัฐลงทุนไปมหาศาลกับโรงไฟฟ้าฟอสซิลขนาดใหญ่และระบบสายส่งแบบทางเดียว หากทุกคนหันไปติดโซลาร์เซลล์ โรงไฟฟ้าเหล่านั้นจะกลายเป็นส่วนเกินที่ไร้ความหมาย การชะลอโซลาร์ประชาชนจึงเป็นการยื้อเวลาเพื่อถอนทุนคืนจากเทคโนโลยีเก่าให้ได้มากที่สุด หรือไม่ ?
• การสูญเสียอำนาจในการควบคุม : ระบบพลังงานแบบ กระจายอำนาจ ทำให้ทุกคนมีอำนาจต่อรอง เมื่อประชาชนคุมพลังงานเองได้ รัฐก็สูญเสียเครื่องมือสำคัญในการควบคุมค่าครองชีพและนโยบายเศรษฐกิจผ่านบิลค่าไฟ
• กำไรจากส่วนต่าง : ระบบ Net Billing ที่ใช้ในปัจจุบันคือเกราะกำบังชั้นดีของไดโนเสาร์ เพราะมันอนุญาตให้รัฐรับซื้อไฟจากคุณในราคาถูก (2.20 บาท) แล้วนำไปขายต่อให้เพื่อนบ้านคุณในราคาแพง (5 บาท) ส่วนต่างนี้คือกำไรมหาศาลที่พวกเขาจะสูญเสียไปทันทีหากระบบ Net Metering ถูกนำมาใช้ควบคู่ไปกับการเพิ่มขึ้นของโซลาร์ภาคครัวเรือน

อนาคตไม่ได้เป็นของกลุ่มไดโนเสาร์ แต่เป็นของคนที่ต้องก้าวหน้าขึ้นเรื่อยๆด้วยความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม อย่าปล่อยให้ตัวเองติดอยู่ในโลกยุคโบราณทางพลังงาน ในเมื่อคุณมีอำนาจที่จะเป็นเจ้าของโรงไฟฟ้าได้ตั้งแต่วันนี้